Elektrikli araç şarj istasyonu kurulumunda en önemli konular; aracınıza ve binanızın bağlantı gücüne uygun şarj gücünün seçilmesi, şarj ünitesinin ayrı bir hattan, doğru kablo kesiti ve sigortayla beslenmesi, kaçak akım korumasının (doğru akım kaçaklarını da kapsayacak şekilde) sağlanması ve sağlıklı bir topraklamadır. Kurulumdan önce mevcut tesisatın bu sürekli yükü taşıyıp taşıyamayacağı yetkili bir elektrikçi tarafından incelenmelidir.
Şarj istasyonu neden özel bir tesisat ister?
Elektrikli araç şarjı, evdeki diğer cihazlardan farklı bir yük profiline sahiptir. Bir fırın veya klima belirli aralıklarla çalışırken, şarj ünitesi saatlerce kesintisiz ve yüksek akım çeker. Bu durum kablolarda, bağlantı noktalarında ve sigortalarda sürekli bir ısıl yük oluşturur.
Mevcut tesisattaki zayıf noktalar, örneğin gevşek bir bağlantı, ince bir kablo veya eskimiş bir priz, normal kullanımda sorun çıkarmazken şarj sırasında aşırı ısınabilir. Bu nedenle şarj istasyonu “bir prize takılan cihaz” olarak değil, kendine ait hattı ve koruması olan bir tesisat olarak düşünülmelidir. Tesisatınızın yaşı ve durumu konusunda şüpheniz varsa elektrik tesisatı ne zaman yenilenmelidir? yazımız iyi bir başlangıç noktasıdır.
Doğru şarj gücü nasıl seçilir?
Ev ve iş yerlerinde çoğunlukla AC (alternatif akım) şarj üniteleri, yaygın adıyla “wallbox” kullanılır. AC şarjda gücü belirleyen iki etken vardır: şarj ünitesinin gücü ve aracın dahili şarj cihazının kabul edebildiği güç. Bu ikisinden düşük olanı şarj hızını belirler.
| Besleme tipi | Yaklaşık güç | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| Tek faz, 32 A | 7,4 kW | Müstakil ev ve tek fazlı konutlar |
| Üç faz, 16 A | 11 kW | Üç fazlı konutlar, site otoparkları, iş yerleri |
| Üç faz, 32 A | 22 kW | Ticari alanlar; yalnızca 22 kW AC kabul eden araçlarda tam fayda sağlar |
| DC hızlı şarj | Onlarca kW ve üzeri | Akaryakıt istasyonları, ticari şarj noktaları |
Aracınız AC şarjda en fazla 11 kW kabul ediyorsa, 22 kW’lık bir ünite şarjı hızlandırmaz; yalnızca tesisat maliyetini artırır. Aracın teknik özelliklerini ve günlük kullanım mesafenizi birlikte değerlendirmek en doğru seçimi yapmanızı sağlar. Çoğu kullanıcı için gece boyunca yapılan AC şarj, günlük ihtiyacı rahatlıkla karşılar.
Kurulum öncesi teknik değerlendirme
Sağlıklı bir kurulum, yerinde yapılan bir keşifle başlar. Bu keşifte şu konular incelenir:
- Bağlantı gücü: Binanın veya dairenin sözleşme gücü, şarj yükünü ve diğer tüketimleri birlikte karşılayabilmelidir. Gerekirse bağlantı gücü artışı için dağıtım şirketine başvuru gerekebilir.
- Faz durumu: Tek fazlı bir beslemede üç fazlı ünitenin tam gücünden yararlanılamaz.
- Pano kapasitesi: Panoda yeni hat ve koruma elemanları için yer ve uygun bara kapasitesi olmalıdır.
- Kablo güzergâhı ve mesafe: Pano ile şarj noktası arasındaki mesafe, kablo kesitini ve gerilim düşümünü doğrudan etkiler.
- Topraklama: Şarj ünitesinin güvenli çalışması için etkin bir topraklama şarttır. Ayrıntılar için topraklama sistemi neden gereklidir? yazımıza bakabilirsiniz.
Koruma elemanları: kaçak akım ve aşırı akım
Şarj istasyonu güvenliğinin temeli doğru koruma seçimidir.
Ayrı hat ve aşırı akım koruması
Her şarj noktası kendine ait bir hattan beslenmeli ve bu hat, kablo kesitine uygun bir otomatik sigortayla korunmalıdır. Başka priz veya cihazların aynı hatta bağlanması önerilmez.
Kaçak akım koruması
Her şarj noktası, 30 mA’lik kendi kaçak akım korumasına sahip olmalıdır. Elektrikli araç şarjında, standart AC kaçak akım rölelerinin algılayamayabileceği doğru akım (DC) kaçakları da oluşabilir. Bu risk iki yoldan biriyle karşılanır:
- B tipi kaçak akım rölesi kullanmak
- A tipi kaçak akım rölesini, doğru akım kaçağını algılayan (genellikle 6 mA DC algılamalı) bir şarj ünitesiyle birlikte kullanmak
Hangi çözümün uygun olduğu, seçilen şarj ünitesinin teknik özelliklerine bağlıdır. Kaçak akım rölelerinin genel çalışma mantığını kaçak akım rölesi nedir, neden atar? yazımızda anlattık.
Yer seçimi ve montaj
Şarj ünitesinin yeri, hem kullanım kolaylığını hem de cihazın ömrünü etkiler:
- Araç park edildiğinde şarj kablosu gerilmeden ve yerde sürüklenmeden ulaşabilmelidir.
- Açık otoparklarda ünitenin dış ortama uygun koruma sınıfında olması gerekir; mümkünse doğrudan yağmur ve güneşe maruz kalmayan bir yer tercih edilmelidir.
- Ünite, araç manevralarında çarpma riskine karşı korunmalıdır.
- Kablo ve ünite, yaya trafiğini engellemeyecek ve takılma riski oluşturmayacak şekilde konumlandırılmalıdır.
Apartman, site ve iş yerlerinde ek konular
Apartman ve sitelerde şarj istasyonu kurulumu, müstakil eve göre daha fazla planlama gerektirir. Ortak alan kullanıldığı için süreç yönetimle birlikte ele alınmalı, beslemenin bireysel sayaçtan mı yoksa ortak bir altyapıdan mı yapılacağı netleştirilmelidir.
Birden fazla şarj noktası planlanıyorsa yük yönetimi devreye girer. Yük yönetimi, binanın toplam kapasitesini aşmamak için şarj noktaları arasında gücü dinamik olarak paylaştırır. Bu sayede bağlantı gücünü gereğinden fazla artırmadan çok sayıda aracı şarj etmek mümkün olur.
İş yerlerinde ise personel ve ziyaretçi araçları, filo araçları ve olası ücretlendirme ihtiyacı birlikte değerlendirilir. Üçüncü kişilere ücretli şarj hizmeti sunmak ayrı mevzuat yükümlülüklerine tabidir; bu durumda güncel düzenlemeleri önceden araştırmak gerekir.
Kurulum süreci adım adım
Sağlıklı bir şarj istasyonu kurulumu genellikle şu aşamalardan oluşur:
- İhtiyacın belirlenmesi: Aracın modeli, AC şarjda kabul ettiği güç, günlük kullanım mesafesi ve aracın genellikle hangi saatlerde park hâlinde olduğu konuşulur.
- Yerinde keşif: Bağlantı gücü, pano durumu, faz yapısı, topraklama ve kablo güzergâhı incelenir. Gerekiyorsa ölçümler yapılır.
- Ürün ve çözüm seçimi: Uygun güçte, koruma özellikleri ve bağlantı seçenekleri ihtiyaca uyan bir şarj ünitesi belirlenir. Uygulamalı kontrol, zamanlama veya yük yönetimi gibi özellikler bu aşamada değerlendirilir.
- Gerekli izin ve onaylar: Bağlantı gücü artışı gerekiyorsa dağıtım şirketine başvuru, ortak alan kullanılıyorsa yönetimin onayı gibi süreçler tamamlanır.
- Tesisat ve montaj: Panodan şarj noktasına kadar uygun kesitte kablo çekilir, koruma elemanları panoya yerleştirilir ve ünite monte edilir.
- Test ve devreye alma: Ölçümler ve fonksiyon testleri yapılır, kullanıcıya cihazın kullanımı ve dikkat edilecek noktalar anlatılır.
Bu aşamalardan özellikle keşfin atlanması, ileride hem güvenlik sorunlarına hem de beklenen şarj hızına ulaşılamamasına yol açabilir. Kurulumdan önce mevcut sigortanın “nasılsa yeter” diyerek büyütülmesi veya mevcut bir priz hattına şarj ünitesi bağlanması gibi kestirme çözümlerden kesinlikle kaçınılmalıdır.
Kurulum sonrası kontroller
Kurulum tamamlandıktan sonra:
- Koruma elemanlarının ve kaçak akım rölesinin çalışması test edilmeli,
- Topraklama sürekliliği ve izolasyon ölçülmeli,
- İlk şarjlarda bağlantı noktalarında anormal ısınma olup olmadığı kontrol edilmelidir.
Uzun vadede güvenli kullanım için şarj kablosunun ezilmeyecek şekilde asılması, konnektörün su ve toz birikmesine karşı korunması ve ünitenin üreticinin önerdiği aralıklarla kontrol ettirilmesi iyi bir alışkanlıktır. Şarj ünitesinin yazılım güncellemeleri ve uygulama ayarları da üretici talimatlarına göre takip edilmelidir.
Kullanım sırasında kabloda hasar, ünitede ısınma veya sık atan koruma fark ederseniz cihazı kullanmayı bırakın ve yetkili bir elektrikçiye kontrol ettirin.
Acaral Elektrik ile şarj istasyonu kurulumu
Acaral Elektrik olarak İzmit ve Kocaeli genelinde müstakil evler, siteler ve iş yerleri için şarj istasyonu altyapısını keşiften devreye almaya kadar planlıyor ve kuruyoruz. Elektrikli araç şarj sistemleri hizmetimiz hakkında bilgi almak için 0540 979 19 05 numarasını arayabilir veya WhatsApp üzerinden bize yazabilirsiniz.