Elektrik tesisatı; sigortalar sık atmaya başladığında, priz ve anahtarlarda ısınma veya kararma görüldüğünde, tesisatta topraklama hattı ya da kaçak akım rölesi bulunmadığında ve bugünün elektrik yükünü kaldıramadığında yenilenmelidir. Tesisatın yaşı tek başına karar verdirmez, ancak uzun yıllardır elden geçmemiş bir tesisat mutlaka kontrol ettirilmelidir. Doğru karar, bir elektrikçinin yerinde yapacağı inceleme ve ölçümlerle verilir.
Tesisat neden zamanla yıpranır?
Duvarların içindeki kablolar görünmez olduğu için çoğu zaman unutulur. Oysa kabloların yalıtımı yıllar içinde ısı, nem ve yük nedeniyle sertleşir, çatlar ve koruma özelliğini kaybeder. Prizlerde, anahtarlarda ve buatlardaki bağlantılar da sürekli ısınıp soğuma nedeniyle gevşeyebilir.
Buna ek olarak, evlerde kullanılan elektrikli cihaz sayısı geçmişe göre ciddi biçimde arttı. Birkaç on yıl önce bir mutfakta buzdolabı ve birkaç küçük cihaz bulunurken, bugün ankastre fırın, indüksiyon ocak, bulaşık makinesi ve klima aynı evde çalışıyor. Eski tesisatlar çoğu zaman bu yük düşünülerek tasarlanmadığı için zorlanır.
Tesisatın yenilenmesi gerektiğini gösteren 8 işaret
1. Sigortalar sık atıyor
Belirgin bir sebep olmadan sık atan sigortalar, hatların kapasitesinin yetmediğine veya tesisatta yalıtım sorunu olduğuna işaret edebilir. Ayrıntılar için evde elektrik sigortası neden sürekli atar? yazımıza bakabilirsiniz.
2. Priz ve anahtarlarda ısınma, kararma veya erime var
Dokunulduğunda ılık hissedilen bir priz ya da kenarları kararmış bir anahtar, arkasında ısınan bir bağlantı olduğunu gösterir. Bu, yangın riski taşıyan ve beklemeye gelmeyen bir belirtidir.
3. Yanık plastik kokusu alınıyor
Kaynağı belirsiz yanık kokusu, duvar içinde veya bir buatta aşırı ısınan bir kabloya işaret edebilir. Böyle bir durumda ilgili hat kapatılmalı ve vakit kaybetmeden kontrol ettirilmelidir.
4. Işıklar titriyor veya cihaz çalışınca kararıyor
Klima ya da fırın devreye girdiğinde ışıkların belirgin şekilde kararması, gevşek bağlantıların veya yetersiz kablo kesitinin belirtisi olabilir.
5. Prizlerde topraklama yok
Eski binalarda iki telli, topraklamasız priz hatlarına sık rastlanır. Topraklama olmadan metal gövdeli cihazlarda oluşan bir kaçak, fark edilmeden kullanıcıya ulaşabilir. Bu nedenle topraklama, güvenli bir tesisatın vazgeçilmez parçasıdır.
6. Kaçak akım rölesi bulunmuyor
Sigorta kutusunda kaçak akım rölesi yoksa, tesisat elektrik çarpmasına karşı önemli bir korumadan yoksundur. Rölenin işlevini kaçak akım rölesi nedir, neden atar? yazımızda bulabilirsiniz.
7. Eski tip sigortalar ve panolar kullanılıyor
Porselen gövdeli buşonlu sigortalar, ahşap veya yıpranmış panolar ve etiketsiz, karmaşık sigorta kutuları güncel güvenlik beklentilerini karşılamaz.
8. Alüminyum veya yalıtımı bozulmuş kablolar var
Bazı eski binalarda alüminyum iletkenli kablolar kullanılmıştır. Bu kablolar bağlantı noktalarında gevşemeye ve ısınmaya daha yatkındır. Yalıtımı ufalanan veya sertleşmiş kablolar da yenilenmesi gereken tesisatın açık işaretleridir.
Belirti tablosu
| Belirti | Olası neden | Ne yapılmalı? |
|---|---|---|
| Sigortalar sık atıyor | Yetersiz hat kapasitesi, yalıtım hasarı | Hatların yükü ve yalıtımı ölçülmeli |
| Priz veya anahtar ısınıyor | Gevşek veya oksitlenmiş bağlantı | Hattı kapatıp hemen kontrol ettirin |
| Işıklar titriyor | Gevşek bağlantı, ince kablo kesiti | Bağlantılar ve kesitler incelenmeli |
| Prizlerde toprak yok | Eski, iki telli tesisat | Topraklamalı hatlara geçiş planlanmalı |
| Kaçak akım rölesi yok | Eski pano | Pano güncel korumalarla yenilenmeli |
| Kablo yalıtımı ufalanıyor | Yaşlanmış kablo | Kabloların yenilenmesi gerekir |
Eski tesisatı kullanmaya devam etmenin riskleri
Eski bir tesisat çoğu zaman “şimdilik çalışıyor” diye ertelenir. Oysa yıpranmış bir tesisatın riskleri genellikle sessizce büyür:
- Yangın riski: Yalıtımı bozulmuş kablolar ve ısınan bağlantılar, duvarın içinde fark edilmeden yangın başlatabilir.
- Elektrik çarpması: Topraklama ve kaçak akım koruması olmayan tesisatlarda metal gövdeli bir cihazdaki arıza doğrudan kullanıcıya ulaşabilir.
- Cihaz arızaları: Gevşek bağlantılar ve gerilim dalgalanmaları elektronik cihazların ömrünü kısaltabilir.
- Beklenmedik kesintiler: Sık atan sigortalar ve arızalar günlük yaşamı ve iş yerlerinde çalışmayı aksatır.
Bu risklerin çoğu, zamanında yapılan bir kontrol ve gerekli görülen yenilemelerle büyük ölçüde azaltılabilir.
Tadilat ve yeni cihazlar da bir fırsattır
Tesisatta belirgin bir sorun olmasa bile bazı durumlar yenileme için doğru zamandır:
- Mutfak veya banyo tadilatı yapılıyorsa
- Klima, indüksiyon ocak veya elektrikli araç şarj cihazı gibi yüksek güçlü ekipman eklenecekse
- Ev satın alındıysa ve tesisatın geçmişi bilinmiyorsa
- Bina uzun süre boş kaldıysa veya su baskını yaşandıysa
Duvarlar zaten açılacakken tesisatı ele almak, sonradan yapılacak bir yenilemeye göre hem daha pratik hem de daha az zahmetlidir.
Tesisat yenileme süreci nasıl ilerler?
Profesyonel bir tesisat yenilemesi genellikle şu adımlardan oluşur:
- Keşif ve ölçüm: Mevcut tesisat incelenir, izolasyon direnci ve topraklama gibi ölçümler yapılır, ihtiyaçlar belirlenir.
- Planlama: Hangi hatların yenileneceği, cihazların hangi devrelere bağlanacağı ve kablo kesitleri belirlenir. Yüksek güçlü cihazlar için ayrı hatlar planlanır.
- Kablo ve boru işleri: Sağlam borular kullanılabiliyorsa kablolar bunların içinden çekilir; gerekirse yeni hatlar açılır.
- Pano yenileme: Uygun değerde otomatik sigortalar, kaçak akım koruması ve düzgün etiketleme içeren yeni bir pano kurulur.
- Priz ve anahtarlar: Topraklı, kaliteli priz ve anahtarlar takılır.
- Test ve teslim: Tüm hatlar ölçülerek test edilir, devreler kullanıcıya açıklanarak teslim edilir.
Bu çalışmalar, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği başta olmak üzere ilgili mevzuata ve standartlara uygun şekilde yetkili kişilerce yapılmalıdır. Tesisat yenileme, uzmanlık ve ölçüm ekipmanı gerektiren bir iştir; kendi başınıza yapmaya çalışmak hem can güvenliği hem de yangın açısından ciddi risk taşır.
Yenileme sırasında nelere dikkat etmelisiniz?
Tesisat yenilemesi bir kez yapılan ve uzun yıllar kullanılacak bir yatırımdır. Bu nedenle sadece bugünün değil, önümüzdeki yılların ihtiyaçlarını da düşünmek gerekir:
- Kablo kesitleri hatların yüküne göre seçilmeli: Aydınlatma, priz ve yüksek güçlü cihaz hatları farklı kesitlerde planlanmalı, sigorta değerleri de kablolara uygun olmalıdır.
- Yeterli sayıda priz planlanmalı: Az sayıda priz, çoklu priz ve uzatma kablosu kullanımını artırır; bu da aşırı yük riskini büyütür.
- İleride eklenecek cihazlar düşünülmeli: Klima, elektrikli araç şarj cihazı veya yeni bir mutfak düzeni planlanıyorsa, pano ve hatlar bunlara göre hazırlanabilir.
- Malzeme kalitesinden ödün verilmemeli: Standartlara uygun kablo, sigorta ve priz kullanmak, tesisatın uzun ömürlü ve güvenli olmasını sağlar.
- Pano düzenli ve etiketli olmalı: Hangi sigortanın hangi hattı beslediğinin açıkça yazılması, ileride arıza durumunda büyük kolaylık sağlar.
Çalışma tamamlandıktan sonra yapılan ölçümlerin sonuçlarını ve pano şemasını saklamanız, ileride yapılacak kontrol ve tadilatlar için faydalı olacaktır.
Kısmi mi, komple mi?
Sorun belirli bir bölgede yoğunlaşıyorsa yalnızca o hatların ve sigorta kutusunun yenilenmesi yeterli olabilir. Ancak tesisatın genelinde yalıtım bozulmuşsa, topraklama yoksa veya kablolar alüminyumsa, parça parça müdahale uzun vadede daha fazla sorun çıkarır. Bu karar, keşif sırasında yapılan ölçümlere göre verilmelidir.
Ne zaman profesyonel destek almalısınız?
Yukarıdaki işaretlerden birini fark ettiyseniz, sorun büyümeden bir elektrikçiye kontrol ettirmeniz en doğrusudur. Özellikle ısınma, kararma ve yanık kokusu gibi belirtiler acil müdahale gerektirir. Arıza odaklı durumlar için elektrik arıza ve onarım, kapsamlı yenileme için elektrik tesisatı ve montaj hizmetimizden yararlanabilirsiniz. Apartman ve sitelerde ortak alan tesisatının düzenli kontrolü için periyodik bakım ve teknik servis önerilir.
Acaral Elektrik ile tesisat yenileme
Acaral Elektrik olarak İzmit ve Kocaeli’nin tüm ilçelerinde konut ve iş yerleri için tesisat kontrolü, yenileme ve montaj hizmeti veriyoruz. Kaliteli malzeme, titiz işçilik ve güvenliği önceleyen bir yaklaşımla çalışıyoruz. Keşif talebi için 0540 979 19 05 numaralı telefondan veya WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.